هوک‌های گیت - بهترین شیوه‌های سطح سازمانی (Enterprise)

Git Hook چیست؟

هوک‌های گیت اسکریپت‌هایی هستند که هنگام اجرای عملیات مختلف Git مانند commit، push، merge، checkout و ... به صورت خودکار اجرا می‌شوند. در پروژه‌های سازمانی (Enterprise)، استفاده از آن‌ها ضروری است.

چرا تیم‌های بزرگ از هوک استفاده می‌کنند؟

جلوگیری از ورود کد بی‌کیفیت به مخزن
خودکارسازی وظایف تکراری
اجباری کردن فرمت پیام Commit
جلوگیری از آپلود اشتباهی اطلاعات حساس
اجرای تست‌ها قبل از push یا merge
هماهنگی با CI/CD و امنیت
ایجاد هماهنگی بین تیم‌ها و واحدهای سازمان

تفاوت هوک‌های محلی و سروری

هوک محلی	هوک سمت سرور
روی سیستم توسعه‌دهنده اجرا می‌شود	روی سرور مرکزی Git اجرا می‌شود
برای lint، format، validation مناسب است	برای CI/CD و سیاست‌های امنیتی ضروری است
به صورت خودکار به اشتراک گذاشته نمی‌شود	برای همه اعضای تیم مشترک است
نیازمند ابزار versioning مثل Husky	بدون ابزار خارجی نسخه‌بندی می‌شود

چطور Git Hook را فعال کنیم؟

هوک‌ها داخل مسیر .git/hooks قرار دارند.

به مسیر .git/hooks بروید
فایل نمونه را rename کنید (pre-commit.sample → pre-commit)
فایل را اجرایی کنید: chmod +x pre-commit
کد اسکریپت را داخل آن بنویسید

نمونه ساده:

#!/bin/sh
echo "Pre-commit اجرا شد..."

ابزارهای مدرن مدیریت هوک‌ها

Husky – بهترین برای تیم‌های JavaScript
Lefthook – بهترین برای تیم‌های چندزبانه
pre-commit – محبوب برای Python
Overcommit – مناسب برای Ruby

فهرست کامل تمام هوک‌های Git + توضیح سازمانی

هوک	زمان اجرا	کاربرد	نکات حرفه‌ای
pre-commit	قبل از commit	Lint, Format, امنیت	سریع باشد
prepare-commit-msg	قبل از باز شدن ویرایشگر	درج شماره تیکت	ضروری در Jira/DevOps
commit-msg	بعد از نوشتن پیام	اعتبارسنجی پیام	خطا → توقف commit
post-commit	بعد از commit	ثبت، اعلان	غیرمسدودکننده
pre-push	قبل از push	تست‌ها، جلوگیری از push روی main	مناسب کارهای سنگین
pre-rebase	قبل از rebase	کنترل شاخه‌ها	حیاتی
post-rewrite	بعد از rebase	آپدیت لاگ
post-merge	بعد از merge	Install، Build	عالی برای monorepo
post-checkout	بعد از checkout	لود تنظیمات
pre-receive	سروری	امنیت و سیاست‌ها	سازمانی
post-receive	سروری	CI/CD	DevOps
update	سروری	اعتبارسنجی refs
fsmonitor-watchman	افزایش سرعت	بهبود کارایی	پروژه‌های خیلی بزرگ
pre-auto-gc	قبل از GC	پاکسازی

اشتباهات رایج توسعه‌دهندگان

کند بودن هوک‌ها → توسعه‌دهنده آن را غیرفعال می‌کند
نسخه‌بندی نکردن → عدم هماهنگی بین تیم
کد وابسته به سیستم‌عامل (ویندوز/لینوکس)
Hardcode مسیرها
عدم ثبت خروجی خطا
قرار دادن وظایف CI داخل هوک‌ها
اسکن کردن کل پروژه به‌جای فایل‌های staged

بهترین شیوه‌های سازمانی

هوک‌ها باید سریع باشند
نسخه‌بندی با Husky/Lefthook
خطا → exit 1
استفاده از pre-commit برای کیفیت کد
استفاده از pre-push برای تست‌ها
استفاده از commit-msg برای استاندارد Commit
ثبت لاگ‌ها برای سیستم‌های سازمانی
استفاده از اسکریپت‌های Cross-platform
مستندسازی دقیق تمامی هوک‌ها
تکیه نکردن صرفاً به هوک‌ها؛ CI ضروری است

نمونه‌های واقعی هوک‌ها

۱) pre-commit (بررسی Lint + جلوگیری از Secrets)

#!/bin/sh
files=$(git diff --cached --name-only --diff-filter=ACM)

echo "اجرای ESLint..."
npx eslint $files || exit 1

if grep -R "AWS_SECRET" $files ; then
  echo "Secret یافت شد! Commit مسدود شد."
  exit 1
fi

۲) commit-msg (اعتبارسنجی پیام Conventional Commit)

#!/bin/sh
msg=$(cat $1)
pattern='^(feat|fix|docs|style|refactor|test|chore)(\(.+\))?: .+'
echo $msg | grep -Eq "$pattern" || {
    echo "فرمت پیام معتبر نیست!"
    exit 1
}